Kanofocka ProjectsKanofocka ProjectsKanofocka ProjectsKanofocka Projects
  • Home
  • O mnie
  • Project Continuity (PCS)
  • Oferta
  • Strefa wiedzy
  • Sklep
  • Polski
    • English (Angielski)
Zaktualizowano:20/11/2026 przez admin

Szansa zapisana między wierszami projektu. Jak budować organizację uczącą się na doświadczeniach i kryzysach?

Szansa zapisana między wierszami projektu. Jak budować organizację uczącą się na doświadczeniach i kryzysach?
Zaktualizowano:20/11/2026 przez admin

Lessons Learned w projektach: jak budować organizację uczącą się na błędach i kryzysach?

W każdym projekcie piszemy szczegółowe harmonogramy, rejestry ryzyk i raporty statusowe. Jednak to, co naprawdę decyduje o tym, czy projekt dowiezie zakładaną wartość biznesową, czy utknie w martwym punkcie, niemal zawsze kryje się między wierszami. Podczas mojego warsztatu na Project Management Day dla liderów projektów w Grupie ORLEN pracowaliśmy nad jednym z najtrudniejszych wyzwań współczesnego zarządzania: jak sprawić, by błędy, potknięcia i kryzysy nie kosztowały organizacji dwa razy, lecz stawały się jej kapitałem i twardym standardem działania.

Zasada jest prosta: błędów się nie marnuje. W złożonych inwestycjach przemysłowych, transformacji energetycznej, migracjach IT czy integracjach po fuzjach nie wygrywa ten, kto nigdy się nie myli – bo takich projektów po prostu nie ma. Wygrywa ta organizacja ucząca się, która najszybciej potrafi błąd zauważyć, nazwać bez szukania kozła ofiarnego i przeprojektować system, aby następnym razem wytrzymał większe obciążenie.

 

Ola Kanofocka, trenerka i mentorka zarzadzania Projektami
Lessons Learned i kultura Blameless w zarządzaniu projektami
Lessons Learned i kultura Blameless w zarządzaniu projektami
Lessons Learned i kultura Blameless w zarządzaniu projektami

Dlaczego w projektach wiemy o zagrożeniach wcześniej, ale milczymy? (Metoda Pre-Mortem)

Jednym z najskuteczniejszych narzędzi wczesnego ostrzegania w zarządzaniu ryzykiem projektowym jest metoda Pre-Mortem, opracowana przez psychologa poznawczego Gary’ego Kleina. W odróżnieniu od klasycznej analizy ryzyk, w której zespoły często ulegają tzw. optymizmowi planowania, w Pre-Mortem przenosimy się w przyszłość i zakładamy jako pewnik, że projekt poniósł spektakularną porażkę. Zespoły bez trudu wskazują wtedy 5 głównych przyczyn katastrofy. Najciekawsze pytanie pada jednak chwilę później: „Które z tych ryzyk są Wam znane lub przeczuwane już dzisiaj?”.

Odpowiedź brzmi niemal zawsze: prawie wszystkie. Dlaczego więc na komitetach sterujących status projektu pozostaje „zielony” tak długo, aż na ratunek jest za późno (zjawisko znane w zarządzaniu jako Watermelon Reporting – zielone na zewnątrz, czerwone w środku)? Zazwyczaj blokują nas trzy warstwy barier:

  • Poziom jednostki: Lęk przed utratą twarzy, wizerunku nieomylnego eksperta, obawa przed oceną przełożonych czy konsekwencjami premiowymi.

  • Poziom zespołu: Brak bezpieczeństwa psychologicznego (pojęcie szeroko badane przez prof. Amy Edmondson z Harvard Business School) – przekonanie, że przyznanie się do błędu lub niewiedzy zostanie wykorzystane przeciwko nam.

  • Poziom systemu: Procesy, nawyki i KPI, które nagradzają za iluzję spokoju na slajdzie, a karzą posłańca złych wiadomości.

W wielu firmach sygnały ostrzegawcze ucisza się znanymi zdaniami-wytrychami: „Teraz nie ma na to czasu, trzeba dowieźć”, „Będziemy się martwić, jak ten temat wybuchnie” czy „Zarząd nie lubi niespodzianek”. Jeśli system nagradza za zielony kolor w raporcie, ludzie będą dostarczać zielony kolor – aż do momentu zderzenia ze ścianą.

Błąd ≠ Wina: dlaczego tradycyjny rejestr Lessons Learned nie działa?

Kluczowa zmiana paradygmatu w dojrzałym zarządzaniu projektami polega na oddzieleniu błędu od winy. W tradycyjnym podejściu po kryzysie lub awarii pytamy: „Kto zawinił? Kto to podpisał?”. Efekt jest odwrotny do zamierzonego – zespół uczy się nie tego, jak zapobiegać błędom, lecz jak lepiej je ukrywać i budować formalne zabezpieczenia.

W kulturze Blameless (wywodzącej się z lotnictwa, medycyny, inżynierii niezawodności Google SRE oraz zespołów wysokogórskich) zakładamy, że człowiek w danym momencie działał w dobrej wierze na podstawie informacji i zasobów, jakie posiadał. Zamiast polowania na winnych, pytamy: „Co w naszym systemie pozwoliło na ten błąd i jak sprawić, żeby kolejna osoba w tym samym miejscu nie mogła go popełnić?”.

Pojedyncza vs. podwójna pętla uczenia się w projektach

Chris Argyris oraz Donald Schön opisali fundamentalną różnicę między pojedynczą a podwójną pętlą uczenia się organizacji (Single-Loop vs. Double-Loop Learning):

  • Pojedyncza pętla (Single-Loop Learning): Wybucha pożar → gasimy go nadgodzinami i heroicznym wysiłkiem zespołu → na koniec projektu wpisujemy zdanie do pliku Lessons Learned, do którego nikt nigdy więcej nie zagląda. Naprawiliśmy skutek, ale system, który wywołał problem, pozostał bez zmian.

  • Podwójna pętla (Double-Loop Learning): Cofamy się o krok i kwestionujemy założenia, procedury lub nawyki, które doprowadziły do kryzysu. Zamiast ogólnego wniosku „następnym razem będziemy bardziej uważać”, wprowadzamy twardy mechanizm (na wzór metody Amazon Correction of Errors): nową bramkę decyzyjną, automatyczną blokadę w systemie, zmianę kryteriów kontraktowania dostawców czy obowiązkowy pilotaż w warunkach polowych.

Jak skutecznie wdrażać wnioski z błędów? 4 nawyki lidera

Aby cenna wiedza z trudnych projektów nie wyparowała wraz z rozwiązaniem zespołu projektowego, każdy lider może wdrożyć prosty, czterostopniowy rytm działania:

  1. MÓWIĘ – odwaga i wczesna eskalacja odchyleń bez pudrowania rzeczywistości. Warto wspierać ten etap regularnym badaniem klimatu w zespole, np. poprzez 60-sekundowy Safety Check (szybkie sprawdzenie na skali 1–5, na ile bezpiecznie zespół czuje się na danym spotkaniu, by otwarcie rozmawiać o ryzykach).

  2. ROZUMIEM – rzetelna analiza przyczyny źródłowej (np. metodą 5x Dlaczego / Root Cause Analysis), skupiona wyłącznie na lukach w procesie, komunikacji lub narzędziach, a nie na ocenianiu ludzi.

  3. ZMIENIAM – przełożenie wniosku na konkretną, nową regułę gry zapisaną w prostej formule: „Od teraz, gdy wydarzy się X, standardem naszej organizacji będzie Y”.

  4. SPRAWDZAM – weryfikacja po 30 lub 90 dniach, czy nowy standard naprawdę funkcjonuje w codziennej praktyce, czy też zespół zaczął go omijać pod presją czasu.

Od własnych Lessons Learned do systemowej ciągłości projektów (Project Continuity System™)

Temat lekcji ukrytych między wierszami projektów towarzyszy mi w praktyce menedżerskiej i doradczej od lat – opisałam go szerzej między innymi w moim rozdziale książki Szansa wydanej wspólnie z Brianem Tracym. To właśnie na bazie setek zebranych w projektach Lessons Learned – zwłaszcza z momentów najbardziej wrażliwych, takich jak zmiany liderów, rotacje w zespołach czy przejmowanie i przekazywanie projektów w trakcie realizacji – stworzyłam autorską metodykę Project Continuity System™ (PCS) oraz 7 Golden Rules bezpiecznego transferu projektów.

Największe straty w organizacjach powstają nie wtedy, gdy zespół popełnia błąd po raz pierwszy, ale wtedy, gdy wiedza znika wraz z odejściem kluczowej osoby lub zamknięciem projektu w zakurzonym folderze. Jeśli chcesz dowiedzieć się, jak w praktyce wdrożyć te mechanizmy w swoim środowisku projektowym i zabezpieczyć ciągłość działania zespołów, zapraszam na mój Masterclass już 24 listopada.

Podsumowanie

Błędów w ambitnych, złożonych projektach nie unikniemy – i nie powinniśmy udawać, że jest inaczej. Jako liderzy mamy jednak pełny wpływ na to, czy kolejne potknięcie zakończy się wyłącznie raportem z gaszenia pożaru, czy stanie się fundamentem bardziej odpornej, uczącej się organizacji. Prawdziwa przewaga konkurencyjna niemal zawsze zapisana jest między wierszami projektu.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ) – Lessons Learned i uczenie się organizacji

1. Dlaczego klasyczne spotkania Lessons Learned na koniec projektu zazwyczaj nie działają?

Ponieważ odbywają się za późno, gdy zespół jest już myślami przy kolejnych zadaniach, a wnioski trafiają do dokumentu tekstowego lub arkusza Excel bez przypisanego właściciela i bez zmiany obowiązujących procedur. Bez przełożenia wniosku na twardy mechanizm w procesie (np. nową checklistę lub bramkę decyzyjną) organizacja powtarza te same błędy w kolejnych inicjatywach.

2. Czym dokładnie różni się kultura Blameless od braku odpowiedzialności w zespole?

Kultura Blameless (bez szukania winnych) nie oznacza braku odpowiedzialności. Oznacza przesunięcie odpowiedzialności z pytania „kto ma ponieść karę?” na pytanie „kto i jak przebuduje proces, aby ten błąd nie mógł się powtórzyć?”. Zakładamy dobrą wolę pracownika i szukamy słabych punktów w systemie, narzędziach lub komunikacji, które doprowadziły do pomyłki.

3. Jak zachęcić zespół projektowy do zgłaszania problemów i ryzyk na wczesnym etapie?

Kluczowa jest reakcja lidera na pierwszą złą wiadomość. Jeśli menedżer podziękuje za wczesne ostrzeżenie zamiast karać posłańca, buduje bezpieczeństwo psychologiczne. W praktyce świetnie sprawdza się też regularny Safety Check na początku spotkań projektowych oraz stosowanie metody Pre-Mortem przed startem kluczowych etapów.

4. Na czym polega metoda Amazon Correction of Errors (COE)?

To ustrukturyzowany proces analizy incydentów stworzony w Amazonie. Po każdym poważnym odchyleniu zespół odtwarza fakty, analizuje wpływ na biznes i wykonuje analizę 5x Dlaczego (5 Whys). Najważniejszą regułą COE jest zakaz wpisywania we wnioskach deklaracji typu „będziemy bardziej uważać” – rezultatem musi być konkretny, mierzalny mechanizm zapobiegawczy wdrożony w systemie.

5. Jak zabezpieczyć wiedzę z projektów przy zmianie Project Managera lub zespołu?

Wiedza nie może być przechowywana wyłącznie w głowach liderów ani w nieaktualnych notatkach po zakończeniu projektu. Wymaga ustrukturyzowanego procesu ciągłości – takiego jak Project Continuity System™ (PCS) oraz 7 Golden Rules przejmowania i przekazywania projektów, które pozwalają zachować pełny kontekst decyzyjny, historię ryzyk i wypracowane standardy bez utraty tempa prac.

Bibliografia i źródła merytoryczne

  1. Argyris, C., & Schön, D. A. (1978). Organizational Learning: A Theory of Action Perspective. Reading, MA: Addison-Wesley. (Koncepcja pojedynczej i podwójnej pętli uczenia się – Single-Loop & Double-Loop Learning).

  2. Beyer, B., Jones, C., Petoff, J., & Murphy, N. R. (2016). Site Reliability Engineering: How Google Runs Production Systems. O’Reilly Media. (Zasady i praktyka prowadzenia Blameless Postmortem).

  3. Dweck, C. S. (2006). Mindset: The New Psychology of Success. Random House. (Koncepcja Fixed Mindset vs. Growth Mindset w uczeniu się na błędach).

  4. Edmondson, A. C. (1999). Psychological Safety and Learning Behavior in Work Teams. Administrative Science Quarterly, 44(2), 350–383. (Fundament badań nad bezpieczeństwem psychologicznym w zespołach).

  5. Klein, G. (2007). Performing a Project Premortem. Harvard Business Review, 85(9), 18–19. (Metoda Pre-Mortem w zarządzaniu ryzykiem projektowym).

  6. Allspaw, J. (2012). Blameless PostMortems and a Just Culture. Code as Craft (Etsy Engineering). (Popularyzacja kultury Blameless w środowiskach technologicznych i projektowych).

  7. Amazon Web Services (AWS) Well-Architected Framework – Operational Excellence Pillar: Correction of Errors (COE). (Metodyka analizy przyczyn źródłowych 5 Whys i projektowania mechanizmów zapobiegawczych).

OK Projects
Poprzedni wpisJak przejąć projekt po innym Project Managerze krok po kroku? (Bez chaosu i oceniania poprzednika)Jak przejąć projekt po innym Project Managerze krok po kroku? (Bez chaosu i oceniania poprzednika)

Newsletter

Newsletter Form (#4)

Zapisz się do mojego newslettera, aby otrzymywać ciekawe porady i praktyczne wskazówki.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji praktycznych i handlowych.

Recent Posts

Szansa zapisana między wierszami projektu. Jak budować organizację uczącą się na doświadczeniach i kryzysach?19/11/2026
Jak przejąć projekt po innym Project Managerze krok po kroku? (Bez chaosu i oceniania poprzednika)15/11/2026
TOP 10 mitów rotacji Project Managera20/08/2026

Categories

  • Ciekawostki
  • Edukacja i rozwój
  • Inspiracje
  • Kariera
  • Kompetencje
  • Książki
  • Lifestyle
  • Metody i narzędzia
  • Mindset
  • News
  • Programy
  • Projekty
  • World of Projects

Tagi

BooksToRead Certyfikaty Ciekawostki Ciągłość Projektowa Efektywność EmpireStateBuilding Information Inspiracje Kariera Kompetencje Kompetencje kierownika projektu Leadership Produktywność Project Continuity Project Handover ProjectManagement Project Takeover Projekt Handover Projekt Takeover Rotacja PMa Rozwoj SkuteczneZarządzanie Teamwork WorkLifeBalance World of Projects Zakres obowiazkow Zarządzanie Programem Zarządzanie Projektami Zespół

© 2024 Twórca Bloga Aleksandra Sylwester-Kanofocka

Treści dostępne na blogu objęte są ochroną prawa autorskiego, a ich kopiowanie, powielanie, dalsze rozpowszechnianie lub inne korzystanie
bez wyraźnej zgody autora jest zakazane i może skutkować odpowiedzialnością cywilną lub karną.

W razie zainteresowania licencją
na korzystanie z treści, napisz na adres info@olakanofocka.pl

 

Menu

  • O mnie
  • Strefa wiedzy
  • Książka „PASJA”
  • World of Projects
  • Oferta
  • Sklep
  • Kontakt
  • Terms and Conditions
  • Polityka Prywatności

Newsletter

Newsletter Form (#4)

Zapisz się do mojego newslettera, aby otrzymywać ciekawe porady i praktyczne wskazówki.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji praktycznych i handlowych.

Rife Wordpress Theme. Proudly built by Apollo13
Polityka Prywatności

Koszyk

  • Polski
  • English (Angielski)